O skalowaniu i drukowaniu w AutoCAD – kilka praktycznych porad

Umiejętność skalowania to prawdziwa bolączka dla większości użytkowników AutoCAD’a.  Chociaż nie jest to wiedza tajemna i trudna, niektórzy z miejsca traktują ją jak coś nieosiągalnego, licząc przy tym na pomoc osób, które posiadły tą jakże cenną umiejętność (np. Pani/Pana w drukarni). Szkoda, bo zamiast oszczędzić czasu i nerwów osobom obsługującym ploter i innym współtowarzyszom z kolejki w drukarni, ktoś musi poświęcić dodatkowy czas delikwentowi i poprawić ustawienia rysunku do wydruku, a czas ucieka…

Artykuł przedstawia więc metody uzyskania wymaganej skali rysunku.

Skalowanie i ustawianie arkuszy wydruku w AutoCAD – przykład

Na początek powinniśmy uświadomić sobie, że podstawową jednostką karty Model (w której rysujemy zasadniczy rysunek!) w układzie metrycznym są milimetry. Rysunki natomiast wykonujemy w skali dla nas naturalnej, w metrach, centymetrach, czy w jednostce w której kochamy rysować :) Wybierając naszą wstępną jednostkę rysunku dokonujemy wstępnego przeskalowania. Tak więc rysunek wykonany w centymetrach jest rysunkiem w skali 1:10 (bo 1mm = 0,1 cm = 1:10), wykonany w metrach ma skalę 1:1000  (bo 1mm = 0,001 m = 1:1000) itd. O tym w jakich jednostkach rysowaliśmy należy pamiętać ponieważ jest to ważne przy późniejszym przeliczaniu skali.

Dobrą praktyką jest rysowanie zawsze w tych samych jednostkach, niezależnie od  typu rysunku. Ja na przykład zawsze rysuję w metrach stąd nawet po wielu, wielu latach wiem jak szybko i dobrze go ustawić do wydruku.

Układy i rzutnie – najlepsza metoda na osiągnięcie celu

Układy to obok Modelu kolejne karty w pliku dwg. W odróżnieniu od karty Model możemy stworzyć dowolną ilość kart Układ (tak jak w MS Excel). Każdemu układowi można przypisać styl wydruku, rozmiar papieru, marginesy. Klikamy w kartę Układ prawym przyciskiem myszy, wybieramy Menedżer ustawień strony, klikamy w Zmień i możemy ustawiać ww. opcje (rysunek poniżej). Ważne żeby dla opisanej tu metody w otwartym okienku wybrana była skala 1:1 koniecznie w milimetrach (rys. (1) ). Wybierając typ drukarki, a następnie ustawiając jej Właściwości (2) możemy np. dodać nowy lub edytować format arkusza papieru (3) i (4). Dla pliku PDF może to być dowolny wymiar natomiast na potrzeby plotera musimy określić wymiary uwzględniając dostępne szerokości rolek papieru. W przykładzie na rysunku wybrany jest np. rozmiar papieru „Użytkownika 1 (1470.00×297.00mm)”. Inne opcje (5) pozwalają nam określić style wydruku itp.

Po utworzonych tak arkuszach można normalnie rysować (tak jak w zakładce Model jednostkami są milimetry). Tak więc jest to dobre miejsce na narysowania ramki rysunku z tabliczką informacyjną, umieszczenia tabel z zestawieniami czy opisów niepowiązanych z rysunkiem. Wewnątrz  ustawionego arkusza papieru wstawiamy rzutnię (pasek narzędzi „rzutnie”). Po narysowaniu rzutni (jako prostokąta lub wieloboku) klikamy w kontur rzutni. Na pasku narzędzi „rzutnie” możemy wybrać interesującą nas skalę pamiętając o tym w jakich jednostkach rysowaliśmy w karcie Model. I tak na przykład jeśli chcemy przedstawić rysunek budynku w skali 1:100, a narysowaliśmy go w centymetrach (wstępne przeskalowanie do 1:10), to dla rzutni wybieramy skalę 1:10 (lub wpisujemy 0,1). Jeśli byłby narysowany w metrach (wstępne przeskalowanie do 1:1000) należałoby wybrać skalę 10:1 (żeby 10-krotnie powiększyć rysunek zmniejszony wstępnie 1000-krotnie). Dla przykładu rysunku planu sytuacyjno-wysokościowego drogi, który chcemy wydrukować w skali 1:2000 narysowanego w karcie Model w metrach, w Układzie ustawiamy skalę rzutni na 1:2 (lub wpisujemy 0,5). Jeżeli dajmy na to ktoś nagle zarząda od nas tego samego rysunku w skali 1:4000 to wystarczy tylko zmienić skalę tej rzutni na 1:4 (lub wpisać 0,25). Szybko, sprawnie i komfortowo – i o to chodziło :) Jeżeli rzutnia jest otwarta/aktywna (podwójne kliknięcie w nią), można przesuwać w widoku jej zawartość. Kliknięcie poza obrys rzutni spowoduje jej zamknięcie (dezaktywację).

Skalowanie arkusza papieru w kracie Model
Metoda mniej efektywna od opisanej wyżej ale często spotykana. Rysujemy rysunek w dowolnych jednostkach. Następnie w tych samych jednostkach rysujemy obrys arkusza papieru o odpowiednich wymiarach (np dla rysunku rysowanego w metrach rysujemy np formatkę A4 o wymiarach 0,297 x 0,210). W kolejnym kroku za pomocą narzędzia „skaluj” powiększamy obrys arkusza tyle razy ile wynosi potrzebna nam skala. Dla rysunku w skali 1:100 powiększamy arkusz 100 razy.
Jest jeszcze jeden sposób, który jest aż tak fatalny, że nawet nie zasługuje na wzmiankę – jest to ta sama metoda, tylko na odwrót. Rysowany obiekt pomniejszamy tyle razy ile wynosi skala. Efekt uboczny – wymiary nie skalują się i możemy łatwo coś pominąć.

W czym jest zatem pierwsza metoda lepsza (karty Układ)? Jeżeli wcześniej ustawiliśmy parametry wydruku to wystarczy wcisnąć Ctrl+P i drukuje się samo, nawet po zamknięciu pliku i otwarciu, wciskasz Ctrl+P i już mamy wydruk. Taki arkusz łatwo też można wydrukować do pliku PDF (drukarka systemowa DWG to PDF), który wszędzie wygląda tak samo, więc nie ma obaw, że przez inne ustawienia komputera w drukarni coś nam się zepsuje w wydruku. Na arkuszu możemy zakomponować kilka rzutni w różnych skalach, na przykład w celu przedstawienia różnych szczegółów.

I na koniec jeszcze kilka przydatnych komend:

  • _.mspace – otwiera/aktywuje rzutnię
  • _.pspace – zamyka/dezaktywuje rzutnię (szczególnie przydatne kiedy wyjedziemy widokiem poza obszar rzutni i nie można jej „odkliknąć”
  • view – uruchamia menadżera widoków, który pozwala utworzyć w Modelu różne widoki (dodaj nowy itd. ; wcześniej jednak trzeba ewentualnie zmieniać LUW i wyświetlić widok planu dla aktualnego LUW – obrócona ramka). Tak utworzone widoki można łatwo później ustanawiać dla rzutni w Układach: należy kilknąć w ramkę rzutni i ponownie wywołać polecenie view , wybrać jeden z ustanowionych wcześniej widoków i kliknąć ustaw bieżący. Gotowe.
  • mvsetup / dopasuj / obrót – drugi sposób obracania widoku w rzutni (np. na cele arkuszowania projektu drogi)
  • psltsetup - często spotykanym problemem jest to że, ustawiamy sobie skalę linii przerywanej w Modelu żeby była „odpowiednio często” kreskowana, natomiast w Arkuszach i po wydruku widoczna ona jest w zupełnie innej skali. Po wpisaniu tej komendy w Arkuszu (Układzie) i nadaniu wartości 0, skala linii w Arkuszach zostanie dostosowana do widoku w Modelu

W miarę wolnego czasu postaram się uzupełnić treść tego artykułu o jakieś przykłady lub plik wideo, ale najlepsza praktyka to ćwiczyć samemu i myśleć :) powodzenia!